کودکان جهان در جشنواره آرتونیست، « دنیای بدون جنگ» را تصویر می‌کنند

در دنیای پرآشوب امروز که صلح به آرزویی دست‌نیافتنی می‌نماید، هنر رسالتی فراتر از خلق زیبایی را بر دوش می‌کشد؛ تبدیل شدن به پناهگاهی امن برای طوفان‌زده‌های عصر حاضر. جشنواره بین‌المللی فصلی آرتونیست که طی شش دوره گذشته با سیاست‌گذاری جمعی از هنرمندان، کارتونیست‌ها، عکاسان و گرافیست‌های مطرح جهان شکل گرفته بود، در دوره هفتم خود گذر شگفت‌انگیزی را تجربه می‌کند: تغییر موضع از هنر بزرگسال به سوی هنر کودک با موضوع بنیادین «جهان بدون جنگ».

این تحول مسیری است که آرتونیست را از یک رویداد هنری صرف، به حرکتی اجتماعی-فرهنگی تبدیل می‌کند. اگرچه این جشنواره در گذشته با بخش‌های متنوعی از جمله کارتون، عکس و پوستر و با حضور هنرمندانی از سراسر جهان و داوری بزرگترین و شاخص ترین هنرمندان به حیات هنری خود ادامه می‌داد،اما ضرورت پاسخگویی به نیازهای عمیق‌تر جامعه جهانی، مدیران و سیاست‌گذاران آن را به بازنگری در مأموریت اصلی جشنواره واداشت.

 

چرا این تغییر جهت ضروری بود؟

جهان امروز با بحران‌های متعددی روبرو است که جنگ و خشونت از بارزترین نمونه‌های آن به شمار می‌روند. در چنین شرایطی، هنر کودک به عنوان زبانی جهانی می‌تواند پیام‌هایی را انتقال دهد که گاه از توان بیان بزرگسالان خارج است. کودکان با نگاهی عاری از پیش‌داوری و با بیانی ساده و صادقانه، عمیق‌ترین مفاهیم انسانی را به تصویر می‌کشند.

از سوی دیگر، تمرکز بر هنر کودک، سرمایه‌گذاری بر آینده است. جشنواره آرتونیست با این تغییر جهت، در پی پرورش نسلی است که صلح را نه به عنوان شعار، بلکه به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از وجود خود می‌پذیرد. این جشنواره قصد دارد با استفاده از زبان بی‌آلایش هنر کودکان، مفاهیم صلح، دوستی و همزیستی مسالمت‌آمیز را در وجود آینده‌سازان جامعه نهادینه کند.

 

 چشم‌انداز جدید آرتونیست

این تحول تنها یک تغییر موضوعی نیست، بلکه بازتعریف کامل مأموریت جشنواره است. آرتونیست در دوره هفتم خود با حفظ ساختار بین‌المللی و با بهره‌گیری از همکاری مراکز معتبر دانشگاهی، در پی ایجاد فضایی است که در آن کودکان از سراسر جهان بتوانند آرزوهای صلح‌آمیز خود را به تصویر بکشند.

این جشنواره با الهام از تجربیات موفق دیگر رویدادهای هنری حوزه کودک، در پی ایجاد پیوندی ناگسستنی بین نسل‌ها است. تجربه نشان داده که وقتی کودکان با خانواده‌ها و مربیان خود در خلق آثار هنری مشارکت می‌کنند، نتیجه‌ای بسیار عمیق‌تر و ماندگارتر حاصل می‌شود.

جشنواره آرتونیست در دوره هفتم خود با شعار «جهان بدون جنگ» و با تمرکز بر هنر کودکان با هدف «شناخت و پرورش خلاقیت کودکان» در زمینه‌های «نقاشی» و «عکاسی با موبایل» ، نه تنها یک رویداد هنری، که جنبشی فرهنگی را پایه‌ریزی می‌کند. این جشنواره باور دارد که هنر کودکان می‌تواند پنجره‌ای به سوی جهانی باشد که در آن جنگ جایی ندارد و صلح، آرزویی دست‌یافتنی است. این تحول، گذاری است از هنر برای هنر، به سوی هنر برای زندگی.

 

• داود یاراحمدی، دبیر کل جشنواره و استاد دانشگاه:

جشنواره امسال می خواهد به کودکان مسئله “جور دیگر بودن” از نگاه کودکان را برای بزرگترها  به نمایش بگذارد. ما به کودکان یک مسئله بزرگ جهانی دادیم؛ “چگونه جهان بدون جنگ می بینند…!، تصور می کنند…! و چگونه در قاب تصویر به آدم ها نشان می دهند!

پاسخ‌ها قطعا حیرت‌انگیز خواهد بود. قدرت بی‌کران تخیل کودک برای ساختن آینده‌ای بهتر ، همیشه دنیا زیبای بدور از ترس را با خود همراه دارد.به همین خاطر ما در داوری، نوآوری  وارائه راه‌حل ، تخیل و خلاقیت را معیار اصلی انتخاب آثار رسیده قرار خواهیم دادیم. قطعا کودکان به جای قلم، با ثبت رنگ‌ها و عناصر داستان خواهند سرود. داستان‌های هزار و یک شبی که تمام جهان را برای شنیدن آن  به دنبال خود در جشنواره آرتونیست خواهد کشید. این دقیقاً همان چیزی است که در روز جهانی کودک  همه ما انسانها باید به آن توجه لازم را داشته باشیم.

 

• علیرضا عطاریانی/ استاد دانشگاه و دبیر بخش عکاسی با موبایل:

جشنواره آرتونیست طبق نظر شورای سیاست گذاری در دوره هفتم خود، دستخوش یک تحول کارکردی بزرگ و درست شد. بر همین اساس دیگر صرفاً به دنبال تکنیک و زیبایی‌شناسی صرف در آثار نیستیم. می‌خواهیم ببینیم کودک، به عنوان یک “سفیر صلح”، چگونه دنیای بدون جنگ را در ذهن خود می‌سازد. این موضوع، پیوند مستقیمی با روح اصلی روز جهانی کودک دارد؛ روزی که برای به رسمیت شناختن حقوق آنان، از جمله حق زندگی در در یک جهان آرام و بدون تنش و همراه با صلح، نامگذاری شده است. به نظر من آثار ارسالی این دوره، تنها یک تصویر تنها نخواهند بود؛ آنها بیانیه‌های کوچک صلح  جهان خواهند بود.”

 

• حمیده جعفری/ مدیر گروه کشوری هنر و دبیر نقاشی:

تمرکز جشنواره آرتونیست در دوره هفتم، روی موضوع “جهان بدون جنگ” باعث خواهد شد، کودکان فرصتی بیابند تا ترس‌های نهفته و همچنین امیدها و آرزوهای خود را برای جهان امروز و پیش روی را  در قالب تصویر برای مخاطبین به نمایش بگذارند و به آنها  جهان همرا با صلح و آرامش را یادآوری کنند.

در روز جهانی کودک، باید بپذیریم که هنر آنها، زبانی برای گفت‌وگوی جهانی است. ما در دور هفتم از جشنواره آرتونیست، به دنبال اصالت احساس و صداقت در بیان این مفهوم هستیم، نه صرفاً مهارت دست. این آثار، آینه تمام‌نمای جهان زیبایی خواهد بود که کودکان شایسته آن  هستند.

 

 

دکتر یی یوان دینگ ، نقاش:

موضوع امسال جشنواره “آرتونیست”، یعنی “جهانی بدون جنگ“، انتخابی عمیق و بسیار به‌موقع است. این جشنواره تلاش دارد تا جهان را از نگاه کودکان، با همان صداقت بی‌پروا و همدلی خالصی که در وجودشان نهفته، به تصویر بکشد. هنر یک کودک، فارغ از هرگونه ایدئولوژی بزرگسالانه، تنها از دو عنصر ناب شکل گرفته است: معصومیت و تخیل.

وقتی به کودکی، به‌ویژه کودکی که طعم تلخ جنگ را چشیده، فرصت می‌دهیم تا از طریق هنر به این پدیده پاسخ دهد، در واقع به پاکی اجازه داده‌ایم تا با قساوت روبه‌رو شود. این کودکان، با آنکه در آغاز راه زندگی هستند، با تاریک‌ترین جنبه‌های بشریت مواجه شده‌اند. هنر به آن‌ها کمک می‌کند تا صدای گمشده خود را بازیابند و اولین قدم‌ها را در مسیر طولانیِ التیام بردارند. در این میان، هر نقاشی و هر خطی که می‌کشند، به یک فریاد مقاومت تبدیل می‌شود؛ مقاومتی در برابر فراموشی و بی‌تفاوتی دنیا.

گاهی یک تصویر ساده از صلح که از نگاه یک کودک ترسیم شده، می‌تواند قدرتمندتر از هر بیانیه سیاسی و هر قطعنامه رسمی باشد. این آثار به همه ما یادآوری می‌کنند که انسانیت به هر قیمتی موظف به محافظت از چه گوهری است.

شاید رؤیای جهانی بدون جنگ، نه در راهروهای سازمان‌های بین‌المللی، بلکه در دستان کوچک کسانی آغاز شود که هنوز به مهربانی باور دارند.

 

• پروین مراحمی، نقاش و عکاس:

روزی روزگاری آرتونیست، تو کارِ تو نبود، تویی که همه ی هست و نیست این جهانی، جهانی به وسعت روزهای خورشیدی‌ات و شب های پرستاره ات.

ماهی شدی درخشیدی و از درخشش ات جهان را دوباره ، دوباره ، دوباره با نگاه مهربان و صلح آمیزت معنی بخشیدی و بعد آن را نقاشی کردی؛ این شد که آرتونیست رفت تو کار تو، تویی که نیست ها را هم که ما نمی دیدیم در نقاشی هایت به ما نشان دادی.

• آذین ذوالفقاری، نقاش:

تغییر رویکرد جشنواره ، می‌تواند خلاقیت ذاتی کودکان را بدون فشارهای حرفه‌ای بزرگسالانه پرورش دهد، به توسعه مهارت‌های هنری و اعتماد به نفس در سنین پایین کمک کند و فرصت‌هایی برای کشف استعدادهای نوظهور فراهم آورد.

همچنین،تمرکز بر نگاه کودکان به مقوله صلح و جهانی عاری از جنگ، می تواند نگرشی برای کودکان باشد تا درباره مفاهیم جنگ و صلح تأمل کنند و از طریق هنر، راه‌حل‌های خلاقانه‌ای برای ساختن جهانی بهتر پیشنهاد دهند ، کودکان می‌توانند از طریق هنرهای تجسمی، تصاویری از صلح و همزیستی خلق کنند که احساسات خالص و امیدبخشی را منتقل می‌کند. آثار کودکان می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای ارتباط بین فرهنگ‌ها عمل کند، زیرا صلح از نگاه آنها جهانی و بدون مرز است.

 

• لوک ورنیمین، نقاش و تصویرگر از بلژیک

یک ضرب‌المثل قدیمی هلندی است که در بلژیک و هلند به این معناست: چیزهایی که در سنین پایین می‌آموزید، راهنمای زندگی شما شده و با افزایش سن برایتان مفید خواهد بود. این ضرب‌المثل تأکید دارد که تمرین و دانشِ زودهنگام، مهارت‌ها و استعدادهای آینده را پرورش می‌دهد.

انگلیسی‌زبان‌ها و فرانسوی‌ها نیز تأکید دارند که دانش کسب‌شده در جوانی می‌تواند در تمام طول زندگی مفید باشد: «آنچه در گهواره آموخته شود، تا گور همراه است.  هر زبانی ضرب‌المثل خاص خود را دارد؛ حقیقتی واقعاً جهانی است.

امیدوارم هفتمین جشنواره آرتونیست، که اکنون تمرکز خود را به هنر برای کودکان معطوف کرده است، بتواند نمونه خوبی از این ضرب‌المثل باشد و جوانان را تشویق کند تا به دنیایی بهتر و بدون جنگ بیندیشند و آن را به تصویر بکشند.

در این دوران پرآشوب، ما بیش از هر زمان دیگری به این امر نیازمندیم… و امیدوارم فرزندان ما در حفظ صلح بهتر از ما عمل کنند!

 

• محمدرضا ثقفی، تصویرساز و کارتونیست:

وقتی  جشنواره روی موضوع “جهان بدون جنگ” تمرکز کرد، تصور می کنم که قصد دارد به دنیای کودکان، بیشتر دقت و توجه کند.  برای من به عنوان داور بخش نقاشی، هر اثر حکایت یک روایت نانوشته دارد. جشنواره آرتونیست هم به نظر من، در دور هفتم خود به دنبال روایتی است که بتواند پیام صلح را در ساده‌ترین و صمیمی‌ترین شکل ممکن نقل کند. در حقیقت جشنواره امسال یک پیمایش اجتماعی بزرگ از نگاه نسل آینده خواهد بود.

به نظر من این دوره از جشنواره، فراتر از یک رقابت هنری است و به نوعی اجرای نمادین ماده ۱۳ پیمان نامه حقوق کودک در روز جهانی کودک است؛ حق کودک برای بیان آزادانه تفکرات و جهان آینده است. ما در داوری،  آثاری را ارزشمند  خواهیم دانست که این بیان اجتماعی را به وضوح نشان دهند.

 

• دیکیه آرایانی عکاس از اندونزی

تغییر رویکرد جشنواره به سمت هنر کودکان با موضوع «جهانی بدون جنگ»، یک حرکت بسیار قدرتمند است. هنر کودکان می‌تواند پیام‌های صلح و اتحاد را به شیوه‌ای منحصر به فرد و تأثیرگذار منتقل کند. این جشنواره با محور قرار دادن بیان هنری کودکان، می‌تواند الهام‌بخش نسل جدیدی باشد تا در مورد حل مناقشات به صورت انتقادی بیندیشند و همدلی را ترویج دهند.

این تمرکز می‌تواند بستری را برای کودکان فراهم کند تا دیدگاه‌های خود را به اشتراک بگذارند و از این طریق، شهروندی جهانی و فرهنگ صلح را پرورش دهد. این فرصتی بسیار مهم برای پرورش ذهن جوانان و تشویق صداهای خلاق آن‌ها در مورد مسائل حیاتی جهانی است. تأثیر بالقوه این کار بسیار قابل توجه است و نسل آینده‌ای را شکل می‌دهد که دلسوزتر و آگاه‌تر به اهمیت صلح خواهد بود.

 

 

• شرمین نصیری، مدرس و عکاس:

نگاه افراد حرفه ای به عنوان یک عکاس به آثار، نگاهی “کادربندی شده” است. بیش از هر چیز به ترکیب‌بندی و نمادها دقت می‌کنند؛ اما به نظر من در برخورد به انتخاب آثار عکاسی کودک،  تصور می کنم باید دنیا را از نگاه دیگر دید، از چشمان کودک. نگاه هایی که هیچگاه ما تا امروز یا به آن توجه نکرده ایم و یا راحت از کنار آن عبور کرده ایم.

جایگاه خورشید، رنگ آسمان، پروانه، گل، لبخند مادرانه ، فاصله بین آدم‌ها و…. در موضوع “جهان بدون جنگ” از نگاه کودکان، به تصور من، همراه با گویش تصویری دیگری خواهد بود. و این مهم  قطعا  گویاتر از هر زمان دیگری برای من و دیگر همکاران در بخش داوری عکس،  ابعاد دیگری از جهان را به تصویر خواهد کشید که تا امروز از نگاه ما آدم بزرگ‌ها مغفول مانده است.

 

• رضا معتمدی،بازیگر، روزنامه نگار و عکاس:

از دیدگاه زیبایی‌شناسی، تغییر پارادایم جشنواره به سمت محتوا، چالشی شیرینی را برای داوران ایجاد کرده است. چگونه می‌توان بین تکنیک و قدرت بیان مفهوم صلح، توازن برقرار کرد؟ ما این مهم را می دانیم که در برخی آثار، یک خط ساده اما پراحساس، از یک طراحی پیچیده اما خالی از مفهوم، گویاتر است. این نگاه، هدیه کودکان به دنیای پیچیده هنر بزرگسالان در روز جهانی کودک است: “اصالت، در خدمت احساس و پیام”.

ضمن اینکه  جشنواره امسال آرتونیست، از یک رویداد رقابتی صرف، به یک “جنبش هنری-اجتماعی” کوچک تبدیل شد. تمرکز بر “جهان بدون جنگ” باعث خلق آثاری خواهد شد که ارزش نمایش در یک گالری بین‌المللی را خواهد داشت. این مجموعه، بیانگر روح زمانه از خاص ترین  نگاه‌هاست. در حقیقت، ما در روز جهانی کودک، با این آثار شاهد تولد یک “موزه صلح کودکان” خواهیم بودیم. معیار نهایی ما در داوری، همین قدرت اثر برای انتقال پیام فراتر از مرزها و فرهنگ‌ها خواهد بود.

 

• نوربرت هایل، داور بخش عکس از کشور آلمانی:

من سالهاست که تصاویر مستندی از زندگی کودکان در مناطق مختلف جهان دیده ام. اما این جشنواره نگاه مرا کاملاً تغییر داد. وقتی موضوع “جهان بدون جنگ” مطرح شد، در حقیقت به مثابه این است که من دوربینم را به دست کودکان دادم و از آنها خواسته ام “صلح” را از نگاه خودشان ثبت کنند. قطعا نتیجه کار شگفت‌انگیزخواهد بود. این نگاه خلاقانه کودکان ، عمیق‌ترین درس عکاسی در زندگی حرفه‌ای  را به ما خواهد داد.  من به عنوان داور، به دنبال تکنیک نیستم، به دنبال همان “نفس زندگی” در آثار هستم. تصویریک کودک از پرنده‌ای که روی تفنگ لانه ساخته، می تواند از هر تابلوی موزه‌ای قدرتمندتر باشد. این نگاه کودکان به جهان ما بزرگترها است که هر روز زندگی را برای آنها دچار ترس می کنیم.

 

• هادی دهقانپور، نویسند ، مدرس عکاسی:

به عنوان داور مسابقه‌ی بین‌المللی عکاسی «آرتونیست»، باور دارم نگاه کودکان به جهان، یکی از زیباترین و خالص‌ترین جلوه‌های انسانیت است. در چشم‌های کودک، دنیا هنوز جای امنی است؛ پُر از رنگ، دوستی و اُمید. آن‌ها جهان را آن‌طور که باید باشد می‌بینند، نه آن‌طور که ما ساخته‌ایم. مسابقه‌ی «آرتونیست» با محوریت «جهان بدون جنگ» تلاشی‌ست برای شنیدن این نگاه ناب. در این رویداد، از کودکان خواسته‌ شده با عکس‌های خود جهانی را به تصویر بکشند که در آن عشق جایگزین خشونت است و مهربانی، زبان مشترک انسان‌هاست. مهم نیست عکس با چه ابزاری گرفته شود؛ مهم نوری‌ست که از دل کودک می‌تابد. اینجانب از همه‌ی خانواده‌ها، چه در داخل ایران و چه در سطح بین‌الملل دعوت می‌کنم در آستانه‌ی روز جهانی کودک، فرزندان خود را تشویق به شرکت در این مسابقه کنند تا بتوانیم از این رهگذر، نگاه صلح‌آمیز کودکان را با اقشار مختلف جامعه به اشتراک بگذاریم. شاید در میان همین نگاه‌های کوچک و صادق، بتوان مسیر ساختن جهانی آرام‌تر و انسانی‌تر پیدا کرد. کودکان به ما یادآوری می‌کنند که دنیای بدون جنگ ممکن است، اگر دوباره دنیا را با چشم‌های آن‌ها ببینیم.

 

سید جلیل حسینی زهرایی، عکاس:

تمرکز جشنواره هفتم آرتونیست بر صلح، یک اقدام خلاقانه در راستای شناخت نگاه کودک بود. تصور من بر این است که جشنواره آرتونیست به کودکان می خواست عنوان کند که “حق تو زندگی در صلح است؛ آن را به ما نشان بده”. این کار، یک بازنمایی زندگی از طریق هنر کودک بود. تصور من بر این است که آثاری به دفتر جشنواره خواهد رسید که حس مسئولیت‌پذیری و امید به تغییر و زندگی را به بیننده منتقل خواهد کرد. این نگاه کودکان در آثارشان، مستندهای بصری از آرزوی دیرینه بشر هستند که متاسفانه تا به امروز به علت وجود جنگ قدرت در جهان ، محقق نشده است. چه روزی مناسب‌تر از روز جهانی کودک  که به دغدغه های کودکان برای نمایش این مستندها پرداخت.

مجموعه آرتونیست در روز جهانی کودک، تنها به شادی و بازی فکر نمی‌کند، بلکه به مسئولیت خود برای ساختن دنیایی عادلانه نیز می‌اندیشد.

 

احمدرضا کریمی، عکاس:

من دنیای کودکانه این آثار را همچون یک “استوری‌بورد” برای یک فیلم بزرگ می‌بینم. تغییر رویه جشنواره به سمت یک دغدغه جهانی، این استوری‌بورد را بسیار غنی و پرمعنی کرد. قطعا عکس‌ها ارسالی، ریتم زندگی صلح‌آمیز را نشان و به تصویر خواهد کشید. در روز جهانی کودک، این هنر کودک است که می‌تواند به بهترین شکل، روند یک جهان بدون جنگ را به تصویر بکشد. ما به دنبال آثاری هستیم که این پویایی و زندگی در آنها جریان داشته باشد.